Nos últimos anos, a irrupción das criptomoedas e dos NFTs transformou radicalmente o panorama patrimonial, plantexando novos retos no ámbito do dereito sucesorio. Estes activos dixitais, que poden representar un valor significativo na masa herdada, requiren un tratamento específico nas sucesións. Na nosa práctica diaria, atopámonos coa crecente necesidade de integrar estes novos bens dentro dos inventarios herdados, asegurando a súa correcta valoración e cumprimento das obrigas fiscais. Este artigo aborda como xestionar estes activos no contexto dunha herdanza en España, prestando especial atención aos aspectos prácticos e normativos.
Localización e inventario de activos dixitais
O primeiro desafío que atopamos ao xestionar unha herdanza que inclúe criptomoedas ou NFTs é a súa localización e correcta inclusión no inventario. A diferenza dos activos tradicionais, estes bens non se atopan en entidades financeiras convencionais, senón que están asociados a claves privadas que a miúdo só o falecido coñecía. Isto plantea un risco significativo de perda irreversible se non se dispón dun plan de acceso adecuado.
Para abordar esta cuestión, é crucial identificar calquera indicio da existencia de carteiras dixitais, como mencións en documentos persoais, aplicacións de xestión de criptoactivos en dispositivos electrónicos ou incluso rexistros de transaccións en correos electrónicos. Unha vez localizados, a transferencia de claves privadas debe realizarse con extremo coidado para evitar calquera perda de acceso. Recomendamos a colaboración con expertos en seguridade informática para garantir a protección destes datos críticos.
Valoración de criptomoedas e NFTs a efectos do ISD
Unha vez localizados, o seguinte paso é a valoración destes activos no contexto do Imposto sobre Sucesións e Doazóns (ISD). A normativa vixente esixe que os bens se valoren a prezo de mercado na data do falecemento, unha tarefa que, no caso das criptomoedas, pode ser complexa debido á súa alta volatilidade.
Para determinar o valor de mercado, xeralmente utilízanse as cotizacións de peche das principais plataformas de intercambio na data relevante. Non obstante, esta práctica pode ser obxecto de controversia, como se observou en recentes resolucións do TEAC (2025), que enfatizan a necesidade dunha valoración detallada e documentada para evitar futuras impugnacións por parte da Administración Tributaria. En canto aos NFTs, a súa valoración pode ser aínda máis controvertida, dependendo en gran medida das características únicas de cada token e da demanda do mercado nese momento.
Obrigacións de declaración e fiscalidade ante a AEAT
O tratamento fiscal das criptomoedas e NFTs no ámbito sucesorio non se limita á súa valoración. Existen obrigacións específicas de declaración ante a Axencia Estatal de Administración Tributaria (AEAT), que deben cumprirse rigorosamente para evitar sancións. En particular, é esencial declarar estes activos no modelo 720 se o seu valor excede os limiares establecidos para bens no estranxeiro.
A normativa fiscal española, reforzada polas reformas de 2026, establece que a non declaración ou declaración incorrecta destes activos pode resultar en sancións severas. A doutrina recente da DGT subliñou a importancia da transparencia na declaración de criptomoedas, destacando o deber de dilixencia dos herdeiros e albaceas na xestión destes bens. Por tanto, é recomendable realizar un análise exhaustivo da situación fiscal da herdanza para determinar as obrigacións exactas.
Riscos de perda e controversias frecuentes
A pesares dos avances na regulación, os activos dixitais seguen presentando riscos significativos de perda, especialmente cando as partes interesadas carecen de coñecementos técnicos para xestionalos. Ademais, as controversias en torno á titularidade e á transferencia destes bens non son infrecuentes, dado que as características intrínsecas das criptomoedas e NFTs poden xerar disputas particulares.
Na nosa experiencia, as disputas máis comúns xorden da falta de clareza na documentación das claves privadas ou da ausencia dun testamento que contemple estes activos especificamente. A xurisprudencia recente, como a Sentenza do Tribunal Supremo de 2025, comezou a establecer precedentes sobre a validez de testamentos dixitais e a importancia de incluir instrucións claras sobre o acceso a carteiras dixitais. Esta evolución xurisprudencial destaca a necesidade de asesorar aos clientes sobre a planificación anticipada dos seus activos dixitais.
- Identificar todas as posibles carteiras dixitais do falecido.
- Documentar exhaustivamente a valoración a prezo de mercado na data de falecemento.
- Incluir instrucións detalladas sobre a xestión de claves privadas no testamento.
En conclusión, a xestión de criptomoedas e NFTs no ámbito sucesorio require un enfoque meticuloso e actualizado, tanto desde o punto de vista normativo como práctico. Ferramentas como LexPartis facilitan aos profesionais do dereito a tarefa de integrar estes activos no proceso de xestión de herdanza, asegurando un tratamento rigoroso e eficiente que minimice riscos e controversias.