A dixitalización transformou a maneira en que xestionamos os nosos activos, e o dereito sucesorio non é alleo a esta evolución. Na nosa práctica diaria, cada vez máis atopamos casos nos que os activos dixitais, desde contas de redes sociais ata criptomoedas, deben ser considerados na repartición herditaria. Con todo, a falta de regulación específica no marco legal español presenta desafíos significativos para os profesionais do dereito. Neste artigo, analizaremos o tratamento destes activos dixitais, explorando as lagunas legais existentes e as prácticas notariais que comezaron a emerxer en resposta.
O vacío legal na herencia de activos dixitais
A pesar da crecente importancia dos activos dixitais, o Código Civil español non ofrece un marco claro para a súa inclusión nas herencias. A normativa actual non contempla especificamente como deben tratarse contas de correo electrónico, perfís en redes sociais ou subscricións dixitais tras o falecemento do seu titular. Esta carencia xera incerteza tanto para os herdeiros como para os profesionais encargados de xestionar o proceso sucesorio.
As criptomoedas, por parte súa, presentan retos adicionais debido á súa natureza descentralizada e anónima. Sen unha regulación específica, os herdeiros poden enfrontarse á imposibilidade de acceder a estes activos se non dispoñen das claves privadas necesarias. A xurisprudencia, ata a data, amosouse reticente a encher este vacío, deixando á doutrina o debate sobre a mellor maneira de integrar estes activos no patrimonio hereditario.
Contas online e redes sociais: máis alá do acceso
As contas online e perfís en redes sociais son aspectos da identidade dixital que a miúdo requiren un tratamento delicado no ámbito sucesorio. Na práctica, vimos como os provedores de servizos dixitais teñen políticas dispares sobre o acceso post mortem, o que complica a xestión unificada destes activos. Mentres que algúns permiten a transferencia ou peche de contas baixo certas condicións, outros carecen de procedementos claros para herdeiros.
A falta de coordinación entre as plataformas dixitais e o marco legal español deixa unha área gris que os notarios e avogados deben navegar con precaución. A práctica notarial emerxente suxire incluir instrucións específicas en testamentos sobre o tratamento destes activos, aínda que a efectividade de ditas disposicións depende da vontade de cooperación das plataformas.
Criptomoedas e NFTs: desafíos e oportunidades
As criptomoedas e os tokens non fungibles (NFTs) representan novos tipos de activos dixitais que requiren unha atención especial no ámbito sucesorio. A principal dificultade radica no acceso e a transferencia destes activos, que dependen exclusivamente de claves privadas e contrasinais, sen as cales os herdeiros non poden reclamar a súa propiedade.
Desde o punto de vista legal, a DGT emitiu consultas vinculantes que, aínda que non ofrecen unha regulación exhaustiva, recoñecen a existencia destes activos no patrimonio do causante. Non obstante, a falta dunha normativa específica segue sendo un obstáculo para a súa correcta inclusión e valoración no inventario hereditario, o que podería dar lugar a litixios entre herdeiros, especialmente cando estes activos teñen un valor significativo.
Aspectos prácticos e litixios frecuentes
Na nosa experiencia, un dos aspectos máis litigiosos na herencia de activos dixitais é a identificación e valoración destes bens. A ausencia de rexistros públicos para moitos destes activos dificulta a súa localización, o que pode resultar en disputas entre herdeiros sobre a existencia e o valor dos mesmos. Ademais, a volatilidade do mercado de criptomoedas engade unha capa de complexidade ao determinar o seu valor no momento da herencia.
Os tribunais españois comezaron a recibir casos relacionados coa herencia de criptomoedas, aínda que as decisións ata agora non crearon un corpo de xurisprudencia unificado. A Sentenza do Tribunal Supremo de 2024, por exemplo, abordou a cuestión da inclusión de criptomoedas no inventario hereditario, destacando a necesidade de probas claras sobre a titularidade e acceso a estes activos.
- Incluir instrucións específicas sobre activos dixitais no testamento.
- Manter un rexistro seguro de claves e contrasinais de criptomoedas.
- Considerar o uso de servizos de custodia para garantir o acceso post mortem.
En conclusión, a xestión de activos dixitais no ámbito sucesorio representa un desafío crecente que require tanto dunha actualización normativa como de prácticas innovadoras por parte dos profesionais. Ferramentas como LexPartis poden ser de gran axuda para xestionar estes procesos con maior rigor e eficiencia, permitindo a avogados e notarios adaptar os seus servizos ás necesidades do século XXI.