Mundua gero eta globalizatuagoa den honetan, herentzia transnazionalak konplexutasun handiko arlo bihurtu dira. Gure eguneroko praktiketan, askotan aurre egiten dugu aplikatzeko legea eta jurisdikzio-konpetentzia zehazteko arazoei, hainbat jurisdikzio barne hartzen dituzten herentzietan. EB 650/2012 Araudia, 2015ean indarrean jarri zena, mugarri bat izan da horretan, Europako Batasunaren testuinguruan arazo horiek kudeatzeko marko bateratua eskaintzen duena. Hala ere, Espainian praktikan aplikatzeak erronkak planteatzen ditu, azterketa sakon bat merezi duena.
Aplikatzeko legearen zehaztapena
EB 650/2012 Araudiak ezartzen du herentziari aplikatu beharreko legea hildakoaren ohiko bizilekua zen herrialdekoa dela, hildakoaren heriotza unean (21. artikulua). Araudi honek abantaila garrantzitsua eskaintzen du, kasu gehienetan iragarritako eta egonkorra den irtenbide bat emanez. Hala ere, 'ohiko bizilekua' definitzea arazo izan daiteke hildakoa urteetan zehar hainbat herrialdetan bizi izan denean. TJUEren jurisprudentziak hildakoaren 'interes vitalen zentroa' kontuan hartzeko beharra azpimarratu du, irizpide osagarri gisa.
Professio iuris irudia testamentugileari bere nazionalitateko legea bere herentzian aplikatzeko aukera ematen dio. Araudiaren 22. artikuluan araututa, aukera honek malgutasuna eskaintzen du, baina borondate argi bat eskatzen du, askotan testamentuan esplizituki adierazi behar dena. Gure esperientzian, notarioek eta abokatu legalek aukera hau behar bezala dokumentatzea funtsezkoa da, etorkizuneko auzitegietako gatazkak saihesteko.
Jurisdikzio-konpetentzia herentzia transnazionaletan
Herentziaren arloan jurisdikzio-konpetentzia hildakoaren ohiko bizilekua zen Estatu kideko epaitegiei dagokie, Araudiaren 4. artikuluaren arabera. Araudi orokor hau 5. artikuluarekin osatzen da, foroaren aukeraketa ahalbidetzen duena, testamentugilearen borondatearen autonomia indartuz. Hala ere, aukera hau argia izan behar da eta kasuaren arazo zehatzetara mugatu daiteke.
Arazo praktiko errepikakorrak agertzen dira herentziak hirugarren herrialdeetan dauden ondasunak barne hartzen dituenean, Araudiaren kide ez direnak. Kasu horietan, jurisdikzioen arteko koordinazioa konplexua izan daiteke. Auzitegi Gorenaren (STS 2024/2025) azken jurisprudentzian azpimarratu da beharrezkoa dela eragindako jurisdikzio bakoitzaren nazioarteko pribatutasunaren printzipioak kontuan hartzea irtenbide eraginkor bat lortzeko.
Atzerriko herentzia-ekintzen aitortzea
EB 650/2012 Araudiak atzerriko Estatu kideetan emandako herentziari buruzko epaien eta dokumentu publikoen aitortzea eta exekuzioa errazten du. Hala ere, EBko kanpoko herentzia dokumentuekin lan egiten dugunean, atzerriko ekintzen aitortzeari buruzko printzipio orokorrak aplikatzen dira, askotan legalizazio edo apostilla prozedura gehigarriak eskatzen dituztenak.
Atzerriko herentzia-ekintzen ondorioak Espainiako lege errealitatera egokitzea beste erronka bat da. Araudiaren 31. artikuluak egokitzapen hau ahalbidetzen du, baina praktikan arazo izan daiteke, batez ere kontzeptu juridikoak inplikatutako jurisdikzioetan nabarmen aldatzen direnean.
- Hildakoaren ohiko bizilekua egiaztatu aplikatzeko legea zehazteko.
- Professio iuris kontuan hartu testamentuan argi idatzita.
- Foroaren aukeraketa ebaluatu gatazkak konpontzeko.
Hirugarren herrialdeetako herentzietan arazo praktikoak
Herentziak EBko kanpoko herrialdeetan ondasunak barne hartzen dituenean, abokatuok erronka gehigarriak aurre egin behar ditugu. Herentzia arautegien arteko desberdintasunek legeen gatazkak sor ditzakete, estrategia ondo definitu bat eskatuz. Atzerriko jurisdikzioan adituekin koordinazioa, askotan, ezinbestekoa da.
Gainera, hirugarren herrialdeetan EB 650/2012 Araudiaren baliokiderik ez izateak erabakiak eta dokumentuak aitortzea zailtzen du. Honek kasu bakoitzean pertsonalizatutako irtenbide bat eskatzen du, legezko tokiko ezaugarriak eta aplikagarriak diren nazioarteko hitzarmenak kontuan hartuta, hala badagokio.
Laburbilduz, EB 650/2012 Araudiaren markoan nazioarteko herentzien kudeaketa konplexua izaten jarraitzen du, ezagutza sakon eta eguneratua eskatuz. LexPartis bezalako tresnek prozesu hau errazten lagundu dezakete, abokatu profesionalek herentzia transnazionalak zorrotzago eta eraginkorrago kudeatzea ahalbidetuz, legearen aplikazioa eta gure bezeroen interesen babesa ziurtatuz.