Espainiako ondare-eskubidearen esparruan, kontadore-partidore datiboaren figura bereziki garrantzitsua bihurtu da 15/2015 Legeak ekarritako erreformaren ondoren. Figura hau funtsezkoa da testatzaileak bere testamentuan kontadore-partidorerik ez badu izendatu edo herentziaren banaketan adostasunik ez badago. Lege profesionalentzat, garrantzitsua da ez bakarrik izendapenaren arrazoiak ulertzea, baizik eta indarrean dagoen legediak ematen dizkion eskumenak eta bere ariketaren dinamika.
Kontadore-partidore datiboaren izendapena
Kontadore-partidore datiboa bi egoera nagusitan izendatu daiteke: testatzaileak bere testamentuan kontadore-partidorerik ez badu izendatu, edo herentziaren banaketa oztopatzen duten herentziadunen arteko desadostasun bat badago. Zibil Kodearen 1057. artikuluaren arabera, izendapen testamentario edo adostasunik ezean, herentziadunek notarioari kontadore-partidore datibo bat izendatzeko eskatu diezaiokete.
Izendapen notarial hau berrikuntza garrantzitsua da, izan ere, notarioari herentziaren banaketan blokeoak konpontzeko eskumena ematen dio, ondare-prozesua azkartuz. Hala ere, garrantzitsua da herentziadunek gutxienez herentziaren %50a ordezkatu behar dutela prozedura hau eskatzeko. Praktikan, figura honek egoera konplexuak askatzea errazten du, bereziki herentziak herentziadun anitzekin edo foru erregimeneko ondasunekin badira.
Kontadore-partidore datiboaren eskumenak
Kontadore-partidore datiboak herentziaren banaketa kontadore-partidore testamentarioaren antzera egitea ahalbidetzen duen eskumena du, baina berezitasun batzuekin. Bere jarduera testatzailearen borondatea er respetatu behar du, baldin eta hori testamentuan adierazi bada, eta Zibil Kodearen irizpide orokorrak jarraitu behar ditu, bereziki 1056tik 1061era arteko artikuluak.
Kontadore-partidore datiboaren eskumen garrantzitsuenetako bat ondasun hereditarioak baloratzeko eta esleitzeko gaitasuna da, neutrala izanda. Bere helburua etorkizuneko auziak saihesteko banaketa bidezko bat lortzea da. Hala ere, hartutako erabakiek herentziadunen gehiengoaren onarpena izan behar dute, eta hori desadostasunak konpontzeko bitarteko prozesu bat barne har dezake.
Desberdintasunak kontadore-partidore testamentarioarekin
Kontadore-partidore datiboaren eta testamentarioaren arteko desberdintasun nagusia izendapenaren jatorrian dago. Testamentarioa testatzaileak bere testamentuan izendatzen du, datiboa, berriz, notarioak herentziadunen eskaeraren arabera izendatzen du aurreko izendapenik ez badago. Jatorri desberdintasun honek beren eskumenen eta jardueraren dinamika eragiten du.
Kontadore-partidore testamentarioak testatzailearen agindua argiago du, eta horrek bide argiagoa ematen dio banaketari ekiteko. Aldiz, kontadore-partidore datiboak herentziadunen interesak orekatu behar ditu eta adostasun bat bilatu, beti lege-esparruaren barruan. Egoera honek erronka praktiko gehiago sor ditzake, bereziki herentziak konplexuak direnean.
Praktikako eta auzitegietako aspektu ohikoak
Gure eguneroko praktiketan, kontadore-partidore datiboaren ariketaren erronkarik handienetako bat herentziadunen arteko gatazkak kudeatzea dela ikusi dugu. Hasierako adostasun eza auzi luzatuak sortu ditzake, eta horregatik, kontadore-partidoreak komunikazio argi eta gardena izatea funtsezkoa da.
Ohikoa da ondasunen balorazioaren edo testamentu-klauzaren interpretazioaren inguruko desadostasunak sortzea. Jurisprudentziak, 2024ko Auzitegi Gorenaren Epaiak adibidez, banaketan justizia izatearen garrantzia azpimarratu du, kontadore-partidoreak figura neutro eta justu gisa jardun behar duela azpimarratuz, gatazkak minimizatzeko helburuarekin, irizpide objektibo eta oinarrituekin.
Prozedura eta banaketaren onarpena
Kontadore-partidore datiboak bere lana egiteko prozedura hainbat etapa garrantzitsuz osatuta dago. Izendatu ondoren, herentziaren egoera patrimoniala islatzen duen banaketa-proiektua prestatu behar du, ondasunen deskribapena eta balorazioa barne, baita esleitzeko proposamena ere.
- Ondasun inbentarioa prestatu.
- Ondasun hereditarioen balorazio objektiboa.
- Ondasunak herentziadunei esleitu.
Proiektu hau herentziadunen gehiengoak onartu behar du. Desadostasun kasuan, desadostasunak dituzten herentziadunek banaketa epaitegi egokian epaitegira eramateko aukera dute. Epaitegira jotzeak, nahiz eta baliabide bat izan, ondare-prozesua atzeratu dezake, beraz, hasieratik adostasunak sustatzea gomendatzen da.
Ondorioz, kontadore-partidore datiboaren rola funtsezkoa da herentziaren banaketa bidezko eta eraginkorra bermatzeko, testamentu izendapenik ez dagoenean edo herentziadunek adostasunik ez dutenean. LexPartis bezalako tresnek prozesu hauen kudeaketa optimizatu dezakete, lege profesionalentzat plataforma sendo eta eraginkor bat eskainiz, beren lanak ahalik eta rigore handienarekin burutzeko.