Datu-partidariaren kontadorearen figura nabarmen bilakatu da Espainiako ondare-eskubidean 2015eko Legea 15/2015, Jurisdikzio Boluntarioa, indarrean jarri zenetik. Tresna juridiko honek herentziak partekatzeko gatazkak konpontzen laguntzen du, testatzaileak ez badu kontadore-partidari bat izendatu edo herederoen artean adostasunik ez badago. Gure eguneroko praktikan, mekanismo honek ondare-gestioa errazten duela ikusi dugu, baina, aldi berean, analisi zehatz bat eskatzen duten erronka praktiko eta auzitan planteatzen ditu. Hurrengoan, izendapenaren kasuak, notarial eskumenak eta testamentu-kontadorearen figurarekin dituen desberdintasun nagusiak aztertuko ditugu.
Datu-partidariaren kontadorearen izendapenaren kasuak
Datu-partidari baten izendapena bi egoera nagusitan aurreikusten da: testatzaileak testamentuan kontadore-partidari bat izendatu ez duenean, eta herederoek herentziaren partekatzean adostasunik ez dutenean. Egoera hauetan, datu-partidariaren kontadoreak ondare-prozesuaren geldialdia saihesteko eta ondarearen banaketa bidezko egitea errazten du.
Zibil Kodearen 1057. artikuluak, 2015eko Legeak aldatu duena, izendapena heredero, legatario edo albaceo batzuen eskutik eskatu daitekeela ezartzen du. Xedapen honek prozedura sinplifikatu du, notarioa izendapenaren autoritate eskuduna izanik, epaitegira joateko beharra ezabatuz, prozesu luze eta garestiak ekidinez.
Notarial eskumena izendapenean
2015eko erreformak notarioari datu-partidari bat izendatzeko ahalmena ematen dio, herentzien kudeaketan aldaketa garrantzitsua suposatzen duena. Notarial eskumena prozesu hereditarietan azkartasun eta efizientzia handiagoa bilatzeko justifikatuta dago, funtzio batzuk aurretik justizia arloan zeudenak notarialera transferituz.
Garrantzitsua da notarioak izendapena egin aurretik zenbait baldintza egiaztatzea. Horien artean, testamentuan izendatutako kontadore-partidari bat ez egotea eta herederoek partekatze akordiorik ez izatea. Auzitegi Gorenaren azken jurisprudentziak, STS 456/2025 bezala, notarioak neutrala izan behar duela eta ondarearen banaketan justizia bermatu behar duela azpimarratu du.
Datu-partidariaren kontadorearen ahalmenak
Datu-partidariaren kontadorearen funtzio nagusia partekatze operazioak egitea da. Zibil Kodearen 1062. artikuluaren arabera, datu-partidariak ondarea herederoen artean banatu behar du, testamentu xedapenak eta aplikagarriak diren legeak errespetatuz. Bere jarduera teknikoa eta objektiboa da, partekatzea arautzen duten lege-normak zorrotz betetzea eskatzen duena.
Ahalmen garrantzitsuenetako bat da ondasun zehatzak herederoei esleitzeko aukera, betiere herederoen kuotak eta testatzailearen xedapenak errespetatzen badira. Desadostasun garrantzitsuak izanez gero, datu-partidariak herederoen artean adostasun bilatu behar du, nahiz eta bere proposamena gehiengoaren oniritzia izan dezakeen, Zibil Kodearen 1057.3 artikuluak adierazten duen bezala.
Testamentu-kontadorearekin dituen desberdintasunak
Datu-partidariaren kontadorea testatzaileak testamentuan zuzenean izendatzen du, testamentu-kontadorearekin alderatuta. Desberdintasun nagusi honek testatzailearen agindua zuzenago eta zehatzagoa izatea dakar, eta horrek ondasunen partekatzean bere maneiatzeko marjina eragin dezake.
Datu-partidariaren kontadorea, aldiz, kausantearen argibide argirik gabe jarduten du, eta horrek autonomia handiagoa baina baita delikatuagoa ematen dio, testatzailearen nahia lege xedapenak aztertuz interpretatzeko gai izan behar baitu. Hala ere, autonomia hau herederoen gehiengoaren oniritziaren beharrak mugatzen du.
Aspektu praktiko eta auzitan ohikoak
Gure esperientzian, datu-partidari baten esku-hartzean auzitan jartzen den aspektu nagusietako bat ondasunen balorazioa da. Herederoen arteko desadostasunak maiz gai honetan zentratzen dira, azken heredero kuotetan eragin handia izan dezakeelako. Kontadorearen neutraltasuna eta teknika zorrotza funtsezkoak dira ondorengo gatazkak saihesteko.
Arreta merezi duen beste aspektu praktiko bat datu-partidariaren eta herederoen arteko komunikazioa da. Hartutako erabakien gardentasun edo argitasun falta auzitan jartzeko aukera ematen du, eta horrek partekatze prozesu osoan komunikazio kanal irekia eta eraginkorra mantentzearen garrantzia azpimarratzen du.
- Testamentu-kontadore bat ez dagoela egiaztatu datu-partidari bat eskatu aurretik.
- Notarioak izendapenerako beharrezko dokumentazioa biltzen duela ziurtatu.
- Datu-partidariaren eta herederoen arteko komunikazio argia sustatu, gaizki ulertuak saihesteko.
Ondorioz, datu-partidariaren kontadorea ondare partekatze konplexuen irtenbide gako gisa aurkezten da. Bere izendapen notariala eta bere jarduera neutrala funtsezkoak izan daitezke ondarearen banaketa bidezko bat lortzeko. LexPartis bezalako tresnek profesionalen kudeaketa errazten dute, prozesu hauen aspektu guztiak zorrotz eta efizienteki kontrolatuz.